Τα ρίσκα και οι επιλογές Πούτιν

Γιατί ο Πούτιν τραβάει το σκοινί. Οι τεταμένες σχέσεις με την Δύση και τα περιθώρια αντίδρασης Ευρώπης και ΗΠΑ. Πώς ο ρώσος πρόεδρος κινδυνεύει να βρεθεί με μια «καυτή πατάτα» που δεν θα καταφέρει να διαχειριστεί.

Του Eugene Rumer *

H έγκριση που έλαβε ο Πούτιν για ανάπτυξη στρατευμάτων στην Κριμαία έχει φέρει την Ρωσία στο χείλος της στρατιωτικής επέμβασης στη χώρα.
Είναι επίσης το βήμα που πολλοί -τόσο στη Δύση όσο και στη Ρωσία –περίμεναν πως ο «πραγματιστής» Πούτιν δεν θα έκανε.

Κάποιοι επίσης ακόμα ελπίζουν ότι η έγκριση για επέμβαση είναι άλλο ένα βήμα κλιμάκωσης της κρίσης αλλά τελικά ο Πούτιν δεν σκοπεύει να προχωρήσει σε στρατιωτική εισβολή. Αυτές είναι όμως παλαιού τύπου αναλύσεις.

Πλέον πρέπει να αναλύσουμε την κατάσταση με δεδομένο ότι ο Ρώσος πρόεδρος βρίσκεται βαθιά μπλεγμένος στην κρίση.

Λίγες ημέρες πριν η ιδέα ότι τα ρωσικά στρατεύματα θα προελαύνουν στην Ουκρανία έμοιαζε με ένα εφιαλτικό σενάριο που δεν θα συνέβαινε.

Θα μπορούσαμε να σκεφτούμε ότι ο ορθολογιστής Πούτιν θα γνώριζε τα στρατιωτικά και οικονομικά ρίσκα που θα αναλάμβανε αν εισέβαλε στην Ουκρανία και δεν θα επιθυμούσε να μπλέξει στο πολιτικό χάος της χώρας.

Παράλληλα ξέρει πως στην Κριμαία ζουν παραπάνω από 200.000 Τατάροι που διαφωνούν με την απόσχιση της χερσονήσου και επιθυμούν να παραμείνουν στην Ουκρανία.

Ο Πούτιν επίσης δεν θα ήθελε άλλον ένα ψυχρό πόλεμο με τη Δύση την ώρα που η ρωσική οικονομία «σέρνεται». Σίγουρα ο πρόεδρος τα γνωρίζει όλα αυτά.

Ωστόσο φαίνεται να ακολουθεί μια διαφορετική λογική. Ο Πούτιν έχει χάσει ξανά την Ουκρανία. Κατά την διάρκεια της «Πορτοκαλί Επανάστασης» του 2004 οι ρωσικές προσπάθειες να μην ακολουθήσει η Ουκρανία το δρόμο των μεταρρυθμίσεων και της Δύσης λειτούργησαν προς την αντίθετη κατεύθυνση και απέτυχαν.

Το 2013 η Μόσχα πίεσε το Κίεβο να μην υπογράψει τη συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ και προκάλεσε ουσιαστικά την νέα «επανάσταση».

Προφανώς ο Πούτιν δεν είναι έτοιμος να χάσει ξανά την Ουκρανία, αφού την έχει καταστήσει ακρογωνιαίο λίθο της εξωτερικής του πολιτικής που ως στόχο έχει την επαναφορά των πρώην Σοβιετικών Δημοκρατιών στη ρωσική σφαίρα επιρροής, ενώ παράλληλα «πόνταρε» 22 δισ. δολάρια στο Γιανουκόβιτς και τη χώρα.

O Πούτιν ίσως δεν μπορεί να κρατήσει την Ουκρανία, αλλά μπορεί να αποτρέψει την σύνδεσή της με τη Δύση. Ισως δεν χρειάζεται να εισβάλει αν ένας συνδυασμός δράσης ειδικών δυνάμεων, όπως αυτών στην Κριμαία και η δημιουργία καθοδηγούμενης από τη Μόσχα έντασης σε φιλορωσικές πόλεις όπως το Kharkiv και το Donetsk αποδειχθούν αρκετές για να αυξήσουν ακόμα περισσότερο την επιρροή του στην Ουκρανία. Είναι ένα επικίνδυνο παιχνίδι, αλλά ο Πούτιν φαίνεται να πιστεύει ότι μια διασπασμένη Ουκρανία είναι καλύτερη για τον ίδιο από μια ανεξάρτητη.

Τι συμβαίνει όμως με τα ρίσκα, πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά; Οι προειδοποιήσεις από την Ουάσιγκτον και άλλες δυτικές πρωτεύουσες να γίνει σεβαστή η εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας δεν περιλαμβάνουν σαφείς ενδείξεις για το τι μπορεί να κάνουν.

Ο Πούτιν τα έχει δει αυτά στο παρελθόν. «Για να διορθωθούν οι σχέσεις με τις ΗΠΑ, την Ευρώπη και άλλα έθνη και να επανακαταλάβει τη θέση της στον κόσμο η Ρωσία πρέπει να σεβαστεί την ελευθερία των γειτόνων της», είπε ο πρόεδρος George W. Bush, όταν οι Ρώσοι στρατιώτες χτυπούσαν τον στρατό της Γεωργίας τον Αύγουστο του 2008. «Η ρωσική επιθετικότητα δεν πρέπει να μείνει αναπάντητη και… αν συνεχιστεί θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στις σχέσεις της χώρας με τις Ηνωμένες Πολιτείες», προειδοποίησε ο αντιπρόεδρος Dick Cheney. Τον Ιούλιο του 2009 ο πρόεδρος Ομπαμα και ο Ρώσος πρόεδρος Μεντβέντεφ συναντήθηκαν στη Μόσχα για να εγκαινιάσουν αυτή την «επανεκκίνηση».

Σε ότι αφορά τα οικονομικά ρίσκα, ο Πούτιν είναι έτοιμος να τα διαχειριστεί, έχοντας μισό τρισ. διαθέσιμα σε συνάλλαγμα, περίπου 200 δισ. δολάρια σε αποθεματικά κεφάλαια και με την τιμή του πετρελαίου πιθανότατα να κινείται ανοδικά, όπως συχνά συμβαίνει σε περιόδους διεθνούς έντασης.

Μετά από δυο δεκαετίες συζητήσεων με ξένες κυβερνήσεις για την προσέλκυση διεθνών επενδυτών στη Ρωσία ο Πούτιν πιθανότατα ξέρει ότι οι κυβερνήσεις μπορούν λίγο να παρέμβουν στις επενδυτικές αποφάσεις ιδιωτικών ομίλων. Σε εμπορικά εμπάργκο και οικονομικές κυρώσεις η Δύση δεν κατάφερε να συμφωνήσει ακόμα και την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, και ο Πούτιν πιθανότατα πιστεύει ότι είναι ακόμα λιγότερο πιθανά τώρα.

Το μεγαλύτερο ρίσκο που αντιμετωπίζει ο Πούτιν είναι στρατιωτικό. Πιθανότατα δεν ανησυχεί για αντίδραση του ΝΑΤΟ. Αλλά έχοντας αποφασίσει να εμπλακεί στην Ουκρανία και έχοντας αυξήσει τις προσδοκίες, ίσως δυσκολευτεί να κάνει πίσω.

Στρατιωτικά το να αυξήσει την πίεση στην Ουκρανία ή να την διαμελίσει είναι κάτι απλό. Το να την «επανασυναρμολογήσει», όμως και να αποκλιμακώσει την κρίση θα είναι πολύ πιο δύσκολο, αν η κατάσταση συνεχίσει να κλιμακώνεται και πραγματικές συγκρούσεις ξεσπάσουν μεταξύ των δυνάμεων του Κιέβου και των οπαδών της διάσπασης.

Ο Πούτιν ίσως ανακαλύψει, όπως πολλοί πριν από αυτόν, ότι το να διασπάσεις μια χώρα είναι πολύ ποιο εύκολο από το να την επανενώσεις.

* Ο Eugene Rumer υπηρέτησε έως πρόσφατα στο Εθνικό Συμβούλιο Πληροφοριών της Ουάσιγκτον ως υπεύθυνος για τη Ρωσία και την Ευρασία.

http://www.euro2day.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s