Λογοκριτές και κακοποιοί

Η ελευθερία της έκφρασης υφίσταται μόνο όταν την εφαρμόζουμε σε θεματολογία που αποδοκιμάζουμε. Οι επιθέσεις εναντίον της, άλλωστε, επιβιώνουν πολύ περισσότερο από τα κίνητρα που τις δικαιολογούν και από τους κυβερνώντες που τις χρησιμοποιούν προς όφελός τους. Στις 25 Οκτωβρίου 2001, σε κλίμα πανικού, μετά τις δολοφονικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, μόνο ένας Αμερικανός γερουσιαστής, ο Ράσελ Φέινγκολντ, ψήφισε ενάντια στον « Patriot Act », το νόμο που παρείχε το οπλοστάσιο κατά της ελευθερίας και που υιοθετήθηκε μαζικά από τους βουλευτές, με πρόσχημα τη μάχη κατά της τρομοκρατίας. Δεκατρία χρόνια κι έναν πρόεδρο μετά, τα « εξαιρετικών συνθηκών » αυτά μέτρα, παραμένουν ο νόμος στις ΗΠΑ.

Γνωρίζουμε ότι οι υπουργοί Εσωτερικών ανησυχούν περισσότερο για την τάξη και την ασφάλεια παρά για τις ελευθερίες. Κάθε απειλή τούς ενθαρρύνει να απαιτήσουν νέα κατασταλτικά σύνεργα, τα οποία θα προσελκύσουν τους ανήσυχους ή σκανδαλισμένους πολίτες. Τον Ιανουάριο, η Γαλλία απαγόρευσε, κατ’ αυτόν τον τρόπο, για προληπτικούς λόγους, πολλές συναθροίσεις και θεάματα, τα οποία κρίθηκαν αντίθετα « στο σεβασμό που οφείλουμε στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια ». Παίρνοντας θέση απέναντι στα αντισημιτικά παραληρήματα του Ντιεντονέ [1], ο οποίος « δεν είναι πια αστείος » και του οποίου η συμπεριφορά « δεν είναι πια καλλιτεχνική », ο Εμανουέλ Βαλς απείλησε : « Δεν θέλω να αποκλείσω καμιά πιθανότητα, ακόμα και τη σκλήρυνση του νόμου [2] ». Όμως, μπορεί ένα δημοκρατικό κράτος να δεχθεί χωρίς να ριγήσει ότι ο υπουργός αστυνομίας, κρίνει, αυτεπαγγέλτως, το χιούμορ και την καλλιτεχνική δημιουργία –ακόμα και στην περίπτωση που απουσιάζουν και τα δύο;

Τον Ιούλιο του 1830, ο Κάρολος 10ος με διάταγμα ήρε την ελευθερία του Τύπου. Για να δικαιολογήσει την επαναφορά της αρχής τής προ δημοσίευσης λογοκρισίας, η οποία είχε αντικατασταθεί από τη μετά δημοσίευση λογοκρισία με δικαστική απόφαση, ένας από τους αυλικούς εξηγούσε : « Καταστολή σημαίνει ότι η ζημιά έχει ήδη γίνει. Αντί να τη διορθώσει, η τιμωρία προσθέτει και το σκάνδαλο στη συζήτηση [3] ». Την επομένη του βασιλικού διατάγματος, οι εφημερίδες τυπώθηκαν χωρίς άδεια, χάρη σε διάφορα τερτίπια. Το κοινό έσπευσε να τις διαβάσει, να τις σχολιάσει. Και η επανάσταση ανέτρεψε το καθεστώς του Καρόλου 10ου.

Σχεδόν δύο αιώνες αργότερα, οι εξεγερμένοι, οι παρίες και οι κακοποιοί διαθέτουν δεκάδες χιλιάδες followers στο Twitter. Το YouTube τους επιτρέπει να συνεδριάζουν από τον καναπέ του σαλονιού τους έχοντας απέναντί τους μια κάμερα. Μόλις απαγορευθούν τα θεάματα και οι δημόσιες συναθροίσεις που κρίνονται « ανάξιες της ανθρώπινης υπόστασης », θα πρέπει, μήπως, να απαγορεύσουμε και τη διάδοση των ίδιων μηνυμάτων από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ; Αναμφίβολα θα ήταν σαν να χαρίζαμε το φωτοστέφανο του μάρτυρα του « συστήματος » στους έμπορους της προβοκάτσιας. Και σαν να δίναμε αξία στις πιο παρανοϊκές τους κατηγορίες.

Αντιδρώντας στις τελευταίες πρωτοβουλίες του κ. Βαλς, ένας σοσιαλιστής πρώην υπουργός ανησύχησε για τη « βαθιά οπισθοδρόμηση που τείνει να εδραιώσει ένα είδος προληπτικού καθεστώτος, ακόμα και ηθικής λογοκρισίας, στην ελευθερία της έκφρασης ». Και κατέληξε, χωρίς αμφιβολία με πνεύμα φιλανθρωπίας : « Σε αυτήν την υπόθεση, το συναίσθημα, ο θυμός και η αντίδραση ενάντια στην ατιμία έκαναν ακόμα και τα πιο φωτεινά μυαλά να διστάσουν [4] ».

————————————————–

[1] (ΣτΕ) : Dieudonné M’bala M’bala, κωμικός, ο οποίος έχει προκαλέσει σάλο εξαιτίας των ρατσιστικών και αντισημιτικών του σκετς. Ο χαιρετισμός « quenelle » που χρησιμοποιεί, προσομοιάστηκε με το ναζιστικό χαιρετισμό. Το υπουργείο Εσωτερικών έδωσε το πράσινο φως στις τοπικές αρχές, για να απαγορεύσουν τις παραστάσεις του καλλιτέχνη κατά τη διάρκεια της περιοδείας του στη χώρα.

[2] Συνέντευξη στο « Aujourd’hui en France », Παρίσι, 28-12-13.

[3] Αναφορά στο Jean-Noël Jeanneney, « Les Grandes Heures de la presse qui ont fait l’histoire », Flammarion, Παρίσι, 2013, σ. 28.

[4] « Jack Lang sur l’affaire Dieudonné : “La décision du Conseil d’Etat est une profonde régression” », « Le Monde », 13-1-14.

http://www.monde-diplomatique.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s