Η Κίνα απειλεί την πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ

Δύο αντίπαλα στρατόπεδα , δύο πανίσχυρες οικονομίες διασταυρώνουν τα ξίφη τους και μετρούν τις δυνάμεις τους προκειμένου να εκτοπίσουν η μία την άλλη όσον αφορά την οικονομική ισχύ και υπεροχή στον παγκόσμιο χάρτη.

Η μέχρι πρότινος κυριαρχία των ΗΠΑ αυτή την ώρα αμφισβητείται ευθέως κυρίως από τα στατιστικά στοιχεία που έρχονται στο φως της δημοσιότητας το ένα μετά το άλλο. Στο θρόνο της παγκόσμιας οικονομίας πιθανότατα να βρεθεί η Κίνα, η οποία έχει προκαλέσει τις εντυπώσεις για την δυναμική πορεία της η οποία σημειώθηκε πολύ πιο γρήγορα απ’ ότι αναμενόταν για φέτος. Στην περίπτωση που κάτι τέτοιο συμβεί, το τοπίο θα αναδιαμορφωθεί τελείως δεδομένου ότι οι ΗΠΑ έχουν τον τίτλο της υπερδύναμης από το 1872, όταν ξεπέρασαν τη βρετανική οικονομία. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι, μέχρι πρότινος, τόνιζαν πως η ανάδειξη της Κίνας στην πρώτη θέση θα γίνει το 2019. Μήπως πέφτουν έξω στον υπολογισμό;

Οι εκτιμήσεις γίνονται με βάση τα στοιχεία από το Πρόγραμμα Διεθνούς Σύγκρισης (ICP) της Παγκόσμιας Τράπεζας ενώ θεωρούνται πιο έγκυρες για την δυνατότητα του χρήματος να αγοράσει κάτι σε κάθε χώρα. Παράλληλα, πλήθος οργανισμών δημοσίου αλλά και ιδιωτικού τομέα, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, τις χρησιμοποιεί τακτικά. Χαρακτηριστικό είναι πως τώρα συντελέστηκε η πρώτη τους αναθεώρηση από το 2005. Έπειτα από εκτενή έρευνα στις τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών, το ICP καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το χρήμα έχει τελικά μεγαλύτερη αξία στις φτωχότερες χώρες από ό,τι είχε αρχικά υπολογιστεί, με αποτέλεσμα να αυξάνεται το συγκριτικό μέγεθος των αναδυόμενων οικονομιών. Για τη σύγκριση του μεγέθους διαφόρων οικονομιών ιδιαίτερα αξιόπιστες θεωρούνται οι εκτιμήσεις για το πραγματικό κόστος ζωής και λιγότερο η χρήση των ευμετάβλητων συναλλαγματικών ισοτιμιών, οι οποίες σπανίως αντιπροσωπεύουν το πραγματικό κόστος των αγαθών και των υπηρεσιών. Με βάση τους υπολογισμούς του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, το 2012 το ΑΕΠ των ΗΠΑ στα 16,2 τρισ. δολάρια και της Κίνας στα 8,2 τρισ. δολάρια.

Το Πρόγραμμα Διεθνούς Σύγκρισης το 2005 υποστήριζε όχι μόνο πως η κινεζική οικονομία είναι πιο αδύναμη από αυτή των ΗΠΑ αλλά και πως αντιστοιχούσε στο 43% της οικονομίας τους. Πλέον το ICP, εξαιτίας της νέας μεθοδολογίας αλλά και της ουσιαστικής ανάπτυξης που σημειώνεται στην Κίνα, εκτιμά εκ νέου πως η κινεζική οικονομία βρισκόταν στο 86% της αμερικανικής το 2011. Κατά το ίδιο έτος, ανάλογη ετήσια έκθεση αναφέρει πως οι ΗΠΑ συνεχίζουν να έχουν τον τίτλο της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου, ωστόσο ακολουθούνται στενά από την Κίνα βάσει του υπολογισμού με την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης. Συγκρίνοντας τις δύο περιοχές, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, προβλέπει για την Κίνα ανάπτυξη 24% το διάστημα 2011-2014, ενώ για τις ΗΠΑ ανάπτυξη 7,6% την ίδια περίοδο. Κατά συνέπεια, τα σενάρια σύμφωνα με τα οποία η Κίνα θα εκτοπίσει την αμερικανική οικονομία όλο και εντείνονται, ανατρέποντας ολοκληρωτικά τα δεδομένα στους κύκλους της παγκόσμιας αγοράς.

Στο πλαίσιο αυτό, είναι απόλυτα κατανοητό πως η εικόνα που διαμορφώνεται αυτή την ώρα θεωρείται επαναστατική σε σχέση με ότι ίσχυε έως σήμερα. Να σημειωθεί πως η Ινδία καθίσταται η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία, ενώ μέχρι πρότινος βρισκόταν στη δέκατη θέση. Το μέγεθος της οικονομίας της σχεδόν διπλασιάστηκε από το 19% της αμερικανικής το 2005, στο 36% το 2011. Η Ρωσία, η Βραζιλία, η Ινδονησία και το Μεξικό κατέχουν μια θέση ανάμεσα στις 12 μεγαλύτερες οικονομίες παγκοσμίως. Σε αντίθεση, οι υψηλές τιμές και η χαμηλή ανάπτυξη ώθησαν τη Βρετανία και την Ιαπωνία σε ακόμη χαμηλότερα επίπεδα από εκείνα του 2005, ενώ η Γερμανία βελτίωσε λίγο τη συγκριτική της θέση και η Ιταλία έμεινε στάσιμη. Με τα νέα στοιχεία, θα γίνει εντονότερο το αίτημα εκείνων που ζητούν αναδιάρθρωση των διεθνών οργανισμών όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όπου οι ισορροπίες δυνάμεων δεν συμπίπτουν με την ισορροπία των οικονομικών δυνάμεων διεθνώς. Οι πλούσιες χώρες στον κόσμο εξακολουθούν να αντιστοιχούν στο 50% του παγκόσμιου ΑΕΠ, αλλά μόνο στο 17% του παγκόσμιου πληθυσμού. Με τη σύγκριση του πραγματικού κόστους ζωής στις διαφορετικές χώρες, μέσω της έκθεσης, συμπεραίνει κανείς πως οι τέσσερις πιο ακριβές χώρες για να ζει κανείς είναι η Ελβετία, η Νορβηγία, οι Βερμούδες και η Αυστραλία, ενώ οι φθηνότερες είναι η Αίγυπτος, το Πακιστάν, η Μιανμάρ και η Αιθιοπία.

Χαρακτηριστικό είναι το πρόσφατο δημοσίευμα του Associated Press, σύμφωνα με το οποίο η ανάπτυξη της οικονομίας των ΗΠΑ για το πρώτο τρίμηνο του 2014, ήταν ισχνή καθώς έφτασε μόλις στο 0,1%. Αναλυτές σχολιάζουν πως ήταν αποτέλεσμα του ιδιαίτερα σκληρού χειμώνα που βίωσε η χώρα, που είχε ως αποτέλεσμα να «παγώσει» η οικονομική δραστηριότητα. Παρότι η μείωση του ρυθμού ανάπτυξης ήταν μεγαλύτερη από την αναμενόμενη, η κοινή πεποίθηση είναι ότι το φαινόμενο ήταν συμπτωματικό και η βελτίωση του καιρού θα συμπαρασύρει τον δείκτη προς τα πάνω. Αυτό ήταν το χειρότερο τρίμηνο για την αμερικανική οικονομία από το 2012, όταν στο τέλος της χρονιάς η ανάπτυξη κινήθηκε με ρυθμούς 2,6%. Παρ’ όλες τις προσδοκίες για καλύτερες επιδόσεις μέσα στο 2014, το ζήτημα της αναιμικής ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας, αναμένεται ότι θα απασχολήσει την Κεντρική Τράπεζα της χώρας.

H επανάσταση των ΒRICS

Ο στόχος της Βραζιλίας, της Ρωσίας, της Ινδίας, της Κίνας και της Ν. Αφρικής, γνωστών με το αρκτικόλεξο Ο στόχος της Βραζιλίας, της Ρωσίας, της Ινδίας, της Κίνας και της Ν. Αφρικής, γνωστών με το αρκτικόλεξο BRICS, είναι να αλλάξουν την παγκόσμια τάξη με τις ΗΠΑ ως ηγεμονική δύναμη. Και όπως υποστηρίζει ο Πέτερ Μπίρλε, επικεφαλής του ερευνητικού τμήματος του Ιβηροαμερικανικού Ινστιτούτου (ΙΑΙ) στο Βερολίνο, είναι κάτι που μπορεί να επιτευχθεί υπό μία προϋπόθεση. «Αυτό θα μπορούσε να γίνει σε περίπτωση που η Ρωσία αποκλειστεί διαχρονικά από τους G8, χρειαστεί άλλα φόρα και ενεργοποιηθεί στην ομάδα των BRICS περισσότερο από όσο στο παρελθόν», σημειώνει. «Προς το παρόν οι BRICS κρατήθηκαν έξω από τα γεγονότα στην Ουκρανία, σε αντίθεση με την ΕΕ. Η εκτίμηση για την αναβάθμισή τους μπορεί να είναι για την ώρα εικασίες, αλλά θα μπορούσε πράγματι η απομόνωση της Μόσχας να οδηγήσει στην αναβάθμιση των BRICS».

Mια πρόσφατη σύγκρουση ανάμεσα στις χώρες BRICS και τις ΗΠΑ σημειώθηκε στην εαρινή συνάντηση της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΔΝΤ στα μέσα Απριλίου στην Ουάσιγκτον, όταν οι ΗΠΑ προέβαλαν αντίσταση στη μεταρρύθμιση του ΔΝΤ ακυρώνοντας την απόφαση που είχε ληφθεί το 2010 και που προέβλεπε αύξηση κατά 6% του μεριδίου συμμετοχής των αναδυόμενων και αναπτυσσόμενων χωρών σε ψηφοφορίες. Η αντίδραση της Βραζιλίας στο αμερικανικό βέτο ήταν άμεση και έντονη, ενώ φυσικά ενέτεινε τη διένεξη ανάμεσα στις δύο πλευρές. Ήδη από την αποκάλυψη του σκανδάλου των υποκλοπών από τον Σνόουντεν, η πρόεδρος της Βραζιλίας Ντίλμα Ρούσεφ είχε αποστασιοποιηθεί από τον Αμερικανό ομόλογό της και είχε ακυρώσει συνάντηση μαζί του, προγραμματισμένη για τον Σεπτέμβριο του 2013. Και ο προκάτοχός της Λούλα ντα Σίλβα, με την επέκταση της συνεργασίας Νότου – Νότου, κατάφερε να δημιουργήσει αντίβαρο στην πολιτική κυριαρχία των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική. Η ενίσχυση των εμπορικών σχέσεων στους κόλπους των BRICS οδήγησε στο να αντικαταστήσει η Κίνα τις ΗΠΑ ως κύριος εισαγωγέας βραζιλιάνικων προϊόντων.

Oι εξελίξεις θα κρίνουν το παιχνίδι

Βασικό ρόλο στο συσχετισμό δυνάμεων θα διαδραματίσουν οι εξελίξεις σχετικά με τη γεωστρατηγική συνεργασία της Βραζιλίας με την Κίνα. Απόλυτη προτεραιότητα για την πρώτη είναι η συμμετοχή του Κινέζου προέδρου στη συνάντηση κορυφής των BRICS στη Φορταλέζα. Στο μεταξύ, η ουκρανική κρίση επιταχύνει τη στρατηγική στροφή της Βραζιλίας προς την Ασία και την Αφρική. Όσο πιο πολύ η Μόσχα απομονώνεται, τόσο το κλίμα ανάμεσα στις BRICS θα είναι καλύτερο. Αυτός άλλωστε είναι ο λόγος που καμιά από τις πέντε χώρες δεν σχολίασαν την προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία ή τα γεγονότα στο Κίεβο.

Σε ανάλογες περιπτώσεις η διατήρηση μιας πιο ουδέτερης στάσης λειτουργεί υπερ του συμφέροντος μιας τόσο ανομοιογενούς ομάδας κρατών. Ο Πέτερ Μπίρλε καταλήγει λέγοντας πως «όλες οι χώρες της BRICS θέλουν να σπάσουν το συσχετισμό δυνάμεων μετά το 1945. Η Κίνα και η Ρωσία από την πλευρά τους ενδιαφέρονται να αποδυναμώσουν τη θέση των ΗΠΑ. Όλες μαζί θεωρούν ότι είναι ανερχόμενες δυνάμεις με ισχυρή θέση στο μέλλον και τη Δύση, τις ΗΠΑ και την Ευρώπη να δύουν και να χάνουν τη σημασία τους στη διαμόρφωση ενός μελλοντικού κόσμου».

http://www.sofokleous10.gr

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s